مصطفى النوراني الاردبيلي

315

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

گياهى كوچك بومى كه در مناطق گرمسير جهان است در اقليم‌هاى گرم مانند : هند و افريقا ، به‌صورت يك درختچه كه بلندى آن تا حدود 3 متر وجود دارد ولى در مناطق معتدل ، چون در سرماى زمستان مقاوم نيست به‌صورت يك گياه يك ساله و در برخى مناطق مناسب دو ساله است . ساقه و برگ آن بر حسب نوع آن داراى رنگهاى سبز ، صورتى ، قرمز و بنفش ممكن است باشد . ريشه آن مانند نى مجوف و ميوه آن خاردار و مدوّر و تخم آن داخل ميوه به اندازه دانه قهوه و پوست تخم منقّط و مغز آن سفيد و داراى مقدار زيادى روغن است . تركيبات شيميايى : در دانه‌هاى كرچك ، مادّه سفيد رنگ بىشكل و خيلى سمّى وجود دارد كه در حقيقت ، پروتئين سمّى يا آلبامين سمّى دانه كرچك است . اين مادّه را به انگليسى ريسين نامند و نوعى توكسالبومين است ، به‌علاوه در آن مقدار زيادى روغن كرچك وجود دارد . خواص - كاربرد : به‌عنوان مسهل مورد استفاده انسان است . براى معالجه بيماريها از جمله : سنگينى گوش و كرى ، سردرد ، خنازير و ناراحتىهاى پوستى استفاده مىشود همچنين براى قطع خونريزى ، استسقاء ، يبوست ، تحليل ورم‌ها ، آبسه‌ها و به صورت ، ماليدن روى جوش و كورك مفيد است . برگهاى گرم كرده كرچك را براى تسكين درد نقرس ، روى عضو دردناك مىگذارند و كاربردهاى ديگرى متعلّق به اين گياه مىباشد . « 1 » طملان مشخصات : به فارسى « دنبلان » و « دمبلان » و به آذربايجانى « طملان » و در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى « نبات الرعد » و نوعى « سماروغ » و « شحم الارض » و « نوعى فُطر » آمده است . از

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 413 .